زباله الکترونیکی: مسئله‌ای جهانی و در حال رشد و مراحل پیش رو- حسین نعمت اللهی؛ محمد علی یاوری؛ مریم پازکی- گروه عطران

0

در بسياري از كشورهاي با درآمد كم و متوسط، مدیریت و دفع تجهيزات الكتريكي يا الكترونيكي (EEE) رهاشده غالباً امری غیررسمی می‌باشد. زباله‌ الکترونیکی حاوی مواد خطرناكی مانند سرب، جیوه و كروم، مواد شیمیایی خاص موجود در پلاستیک و موادی باقابلیت اشتعال می‌باشند.

نگرانی‌ها پیرامون عوارض بهداشتی که منجر به آلودگی هوا، خاک و آب برای افرادی که در نزدیکی محل‌های پردازش و یا دفع غیررسمی زائدات الکترونیکی قرار دارند، به‌ویژه در معرض آسیب‌پذیرترین گروه جمعیتی که زنان باردار و کودکان هستند، در حال افزایش می‌باشد.

اثرات نامطلوب مشاهده‌شده بهداشتی و افزایش تعداد مراکز پردازش زباله الکترونیکی، حفظ سلامت انسان و محیط‌زیست از آلودگی‌های ناشی از پسماند الکترونیکی را به‌عنوان چالشی افزاینده مطرح می‌کند.

آگاهی افراد در مورد آسیب‌هایی که پردازش زباله‌های الکترونیکی می‌تواند به‌سلامت انسان وارد نماید با استفاده از همکاری‌های بین‌المللی در حال افزایش می‌باشد. در اینجا مقاله روش‌هایی که محققان در سطح جهانی، پزشکان عمومی و سیاست‌گذاران می‌توانند برای کاهش عوارض زباله‌های الکترونیکی استفاده کنند، موردبحث قرار می‌گیرد.

کلمات کليدي : زباله های الکتریکی، کنوانسیون بازل، بازیافت، مدیریت زباله.

 مقدمه

همان‌گونه که محصولات الکترونیکی جدید به‌طور مداوم به بازارهای جهانی عرضه می‌شوند، مصرف‌کنندگان محصولات جدید را جایگزین تجهیزاتی که آسیب‌دیده یا از رده خارج هستند، می‌نمایند. حجم انباشته‌ای که حاصل از جایگزینی محصولات الکترونیکی مستعمل با محصولات جدید می‌باشد.

باعث تبدیل‌شدن زباله‌های الکترونیکی به سریع‌ترین جریان زباله در جهان شده است (1)، که به‌نوبه خود منجر به آلوده کردن محیط‌زیست شده است زباله‌های الکترونیکی به تمام انواع تجهیزات الکتریکی و الکترونیکی (EEE) و قطعات آن اشاره می‌شود که بدون هدف برای استفاده مجدد از سوی مصرف‌کنندگان از چرخه زندگی حذف‌شده‌اند (2).

سالانه حجم عظیمی از زباله‌های الکترونیکی در سطح جهانی تولید  و توزیع مجدد می‌شود. تولید جهانی زباله‌های الکترونیکی در سال 2014 میلادی 41.8 میلیون تن بوده که ممکن است تا سال 2017 به 65.4 میلیون تن افزایش یابد (3، 4). طبق برآوردهایی که در سال  2014 انجام شد، ایالات‌متحده آمریکا به‌عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده پسماند الکترونیکی با 7/1 میلیون تن (Mt) در جهان شناخته شد و به دنبال آن چین، با تقریباً 6.0 میلیون تن تولید زباله الکترونیکی در رده دوم قرار گرفت (3).

زمانی که میزان تولید زباله الکترونیکی به ازای هر نفر مدنظر قرار گیرد، کشورهای اتحادیه اروپا بیشترین میزان تولید را به خود اختصاص داده‌اند که به‌طور متوسط ​ 15.6 کیلوگرم زباله الکترونیکی به ازای هر نفر می‌باشد(3). چین، هند و بعضی از کشورهای آفریقایی، تا 80 درصد از ضایعات الکترونیکی جهان را دریافت می‌کنند (1).

در بسیاری از کشورهایی با درآمد کم و متوسط، مدیریت و دفع پسماند الکترونیکی رهاشده غالباً به‌صورت غیرمجاز صورت می‌گیرد. این امر موجب ایجاد نگرانی‌های ایمنی گشته و دلیل آن این است که زباله‌های الکترونیکی حاوی مواد خطرناکی مانند سرب، جیوه و کروم، مواد شیمیایی خاص موجود در پلاستیک باقابلیت انفجار است.

مستندسازی در مورد اثرات بهداشتی مربوط به آلودگی منتشرشده در هوا، خاک و آب برای افرادی که در نزدیکی محل‌های غیررسمی پردازش یا دفع مواد زائد الکترونیکی (5) قرار دارند، در حال افزایش است.

اثرات نامطلوب مشاهده‌شده بهداشتی و افزایش تعداد مراکز پردازش زباله الکترونیکی، حفظ سلامت انسان و محیط‌زیست از آلودگی‌های ناشی از پسماند الکترونیکی را به‌عنوان چالشی افزاینده مطرح می‌کند.

 تلاش های بین المللی هماهنگی و همکاری دفع زباله های الکترونیکی

مشکل زباله‌های الکترونیکی در طی دهه‌ها به وجود آمده است. در دهه 80 میلادی، حمل‌ونقل و دفع زباله‌های خطرناک برای اولین بار توجه مردم را به خود جلب کرد، و این‌زمانی بود که برخی از کشورهای صنعتی به‌طورجدی به دنبال دفع ارزان‌تر زباله‌های خطرناک خود در خارج از کشور خود بودند.

با توجه به بررسی‌های انجام‌شده در سطح بین‌المللی در مورد نگرانی‌های جدی مرتبط با زباله‌های الکترونیکی و سلامت، تهدیدات زیست‌محیطی برای جمعیت‌های آسیب‌پذیر توسط گروه‌های بین‌المللی موردتوجه قرارگرفته است. درحالی‌که تمام تلاش‌های مربوط به حذف زباله‌های الکترونیکی به‌طور خاص صورت نگرفته است،

تلاش‌های صورت گرفته نشان می‌دهد بهبودی در جهت حل مسائل زباله‌های الکترونیکی در حال انجام است. این تلاش‌ها به‌طور خلاصه ذکر و شرح داده‌شده است.

کنوانسیون بازل توافقنامه‌ای بین‌المللی به‌منظور تنظیم جابجایی و دفع زباله‌های خطرناک و دیگر مواد در محیط‌زیست است و هدف اصلی آن حفظ سلامت انسان و محیط‌زیست در مقابل اثرات نامطلوب زباله‌های خطرناک است (6).

بیانیه بانکوک در مورد سلامت زیست‌محیطی کودکان تعهدی است که توسط شبکه‌ای بین‌المللی از متخصصین برای حمایت از بهبود روند سلامت زیست‌محیطی کودکان با تلاش درزمینهٔ حفاظت و پیشگیری، مراقبت‌های بهداشتی و تحقیقاتی، توانمندسازی و آموزش‌وپرورش و حمایت از انتقال دانش به عمل سازماندهی‌شده است (7).

حل مسئله زباله‌های الکترونیکی در ابتدای تأسیس دانشگاه ملل متحد به‌منظور مدیریت جهانی، همراه با تحقیق و توسعه، درزمینهٔ بازیافت زباله‌های الکترونیکی، استفاده مجدد و جلوگیری از معضلات زیست‌محیطی، اقتصادی شکل‌گرفته است. (8).

اعلامیه بالی بیانیه‌ای است مبتنی بر این اصل که ضعف مدیریت ضایعات می‌تواند عواقب جدی برای محیط‌زیست، سلامت انسان و منابع زیستی پایدار به همراه داشته باشد. کمیته تصویب‌کننده این اعلامیه خواستار تقویت همکاری سیاسی به‌منظور افزایش ظرفیت‌سازی و ترویج و افزایش سرمایه‌گذاری عمومی و خصوصی ایجاد فنّاوری‌های مدیریت ایمن زباله شده است (9).

تصمیمات اتخاذشده در بوسان در مورد سلامت زیست‌محیطی کودکان تصریح می‌کند که تهدیدات زیست‌محیطی قدیمی و جدید، به‌طور ویژه زباله‌های الکترونیکی،که در محیط‌های معمول زندگی کودکان وجود داشته و از سازمان بهداشت جهانی این نکته را می‌خواهد تا تشخیص، ارزیابی و مطالعه عوامل محیطی که بر سلامت کودکان تأثیر دارند، را شناسایی نمایند( 10).

شرکت‌کنندگان در نشست ژنو در مورد زباله‌های الکترونیکی و سلامت کودکان موافقت کردند تا آگاهی عمومی از خطرات زباله‌های الکترونیکی برای سلامتی کودکان را افزایش دهند، و شبکه‌ای بین‌المللی مرتبط با مدیریت زباله‌های الکترونیکی ایجاد کرده تا برنامه‌ریزی، آماده‌سازی و مشارکت در مداخلات مشخص گردد.

ایجاد چنین شبکه‌ای بین‌المللی باعث جلوگیری و کاهش مواجهه با خطرات و تهدیدات مرتبط با این نوع از زباله می‌گردد. آن‌ها همچنین از ایجاد راه‌هایی برای اطمینان نسبت به ایمنی افراد درگیر در تمام مراحل چرخه حیات زباله‌های الکترونیکی، با تمرکز بر حفظ گروه‌های آسیب‌پذیر، به‌ویژه کودکان حمایت کردند.

اعلامیه ژنو در مورد زباله‌های الکترونیکی و سلامت کودکان بیان می‌کند که اطلاعات علمی برای حمایت از کاهش نگرانی‌های اثرات بهداشتی ناشی از مدیریت نامناسب زباله‌های الکترونیکی به‌اندازه کافی موجود می‌باشد. علیرغم برخی از اختلاف‌نظرها، نویسندگان این اعلامیه توافق کردند که در صورت وجود خطر بالای آسیب به‌سلامت، امضاکنندگان اعلامیه موظف به دخالت فوری می‌باشند. زباله الکترونیکی

این موضوع درحالی‌که به‌طور متداول درحال‌توسعه و تدوین مقررات سخت‌گیرانه برای مدیریت صحیح زباله‌های الکترونیکی است، به‌شدت اقدامات جهانی را برای جلوگیری و کاهش اثرات مضر زباله‌های الکترونیکی و اجرای مقررات موجود را به همراه دارد. منابع مالی، فنی و انسانی در این زمینه باید شناسایی و ارائه گشته تا به‌طور مؤثر مسائل بهداشت عمومی مرتبط با زباله‌های الکترونیکی  را مدیریت نمایند (11). زباله الکترونیکی

کنسرسیوم حوضه اقیانوس آرام در سال 2013 به‌عنوان یک برنامه رسمی پیرامون زباله‌های الکترونیکی و سلامت کودکان که توسط سازمان بهداشت جهانی برگزار شد به دنبال هدف تشخیص استراتژی‌های پیشگیری و مداخله با توجه به وضعیت اجتماعی و اقتصادی کسانی که بیشترین درجه آسیب‌پذیری را در برابر خطرات زباله الکترونیکی در سطح جهانی، ملی و محلی دارند، می‌باشد (12).

 مراحل پیش رو در رسیدگی به مشکلات زباله های الکترونیکی

در سال‌های اخیر تلاش‌هایی برای حرکت به سمت کنترل بهتر حرکت‌های ترانزیتی زباله‌های الکترونیکی، طراحی محصولات پایدار و روش‌های بازیافت مناسب در حال انجام است. بااین‌حال، اقتصاد پایه، هدایت‌کننده تجارت الکترونیکی به‌منظور رسیدن به حداکثر سود ممکن بدون رعایت روش‌های صحیح پردازش و بازیافت و دفع ایمن زباله‌های الکترونیکی می‌باشد.

بایستی در نظر داشت حتی زمانی که اقدامات پیشگیرانه و مؤثری برای پیشگیری از گسترش زباله‌های الکترونیکی در حال انجام باشد، گسترش آلودگی همچنان ادامه خواهد داشت و نیازمند افزایش آگاهی عمومی از زباله‌های الکترونیکی به‌عنوان یک تهدید بزرگ سلامت می‌باشد. زباله الکترونیکی

این اعتقاد وجود دارد که چارچوب مداخلات افراد درزمینه های مرتبط با زباله‌های الکترونیکی باید شامل مفاهیم امنیت جامعه بشری باشد. بر طبق تعریف سازمان ملل، امنیت انسان شامل هفت دسته است: اقتصادی، غذایی، بهداشتی، زیست‌محیطی، فردی، جامعه و سیاسی (13). زباله الکترونیکی

هدف از امنیت انسانی، حصول اطمینان از بقا، معیشت و کرامت مردم در پاسخ به تهدیدات جاری و در حال ظهور است که بوده و زباله‌های الکترونیکی در زمره چنین تهدیداتی می‌باشند.

توصیه‌های مداخله‌ای با این هدف ساده داده می‌شود: رسیدن به عملیات ایمن بازیافت زباله الکترونیکی مبتنی در شناسایی مسائل امنیتی مردم فقیر. در ادامه حوزه‌های مراحل پیش روی مرتبط با مسائل زیست‌محیطی جهانی ارائه‌ شده است. زباله الکترونیکی

  • کاهش اثرات زباله هایالکترونیکی برای کاهش اثرات مضر بهداشتی

شبکه بین‌المللی که مرتبط با زباله‌های الکترونیکی است نیازمند کشف بهترین روش‌ها برای تخفیف عوارض یا جلوگیری از آلودگی و اثرات مواجهه با آلودگی می‌باشد. تلاش‌های عمده صورت گرفته برای کاهش اثرات مضر برای زنان باردار و کودکان در حال انجام است.

اثرات بهداشتی که مواجهه مستقیم یا غیرمستقیم کودکان با زباله‌های الکترونیکی به همراه دارد، توسط جامعه بین‌المللی اولویت‌بندی شده است (5). کودکان در دوره رشد خود زمان خاصی در معرض اثرات بسیاری از عوامل شیمیایی، بیولوژیکی و فیزیکی قرار می‌گیرند.

آسیب‌پذیری ویژه کودکان و افزایش حساسیت به عوارض جانبی بهداشتی می‌تواند توسط عوامل بسیاری، ازجمله سوءتغذیه (14) تشدید، که نیازمند رویکردی جامع و پیشگیرانه برای حفاظت از آسیب زباله‌های الکترونیکی است. زباله الکترونیکی

این تلاش‌ها باید از رویکرد گسترده‌ای که برای ارتقای سلامت زیست‌محیطی کودکان که بیش از یک دهه قبل در بیانیه بانکوک آمده است، پیروی کرده و خواستار رسیدگی به رشد جمعیت انسانی، الگوهای استفاده از زمین و انرژی، تخریب زیستگاه‌ها، از دست دادن تنوع زیستی و تغییرات اقلیمی باشد. زباله الکترونیکی

این استراتژی همه‌جانبه بر این مفهوم استوار است که مداخله سازمان‌ها و افراد می‌تواند قبل از رسیدن کامل به شواهد علیت (15) مؤثر واقع شود. به این دلیل که بسیاری از اجزای موجود در زباله‌های الکترونیکی به‌خوبی مطالعه شده و میزان خطر بالای آن‌ها شناخته‌شده شواهد به میزان کافی در این زمینه وجود دارد.

در نظر گرفتن احتمال آسیب به دنبال رویکرد اصل احتیاط، به علت در معرض قرار گرفتن بالقوه مواد شیمیایی مضر موجود در زباله‌های الکترونیکی نیز توسط Collegium Ramazzini و آژانس محیط‌زیست اروپا توصیه می‌شود (16).

نیاز به امنیت اقتصادی، واقع‌گرایانه، موجب بازیافت غیررسمی خواهد شد و به همین دلیل آگاهی دادن به کارگران درزمینه های حفاظتی مهم می‌باشد. آموزش تأثیرات بالقوه بر سلامتی کارگران و همچنین افرادی که به‌سادگی در نزدیکی محل‌های بازیافت قبلی و یا فعلی زندگی می‌کنند، موردنیاز است. زباله الکترونیکی

استراتژی‌های پیشگیرانه و مداخله‌ای در ارتباط با آلودگی‌های مرتبط با زباله‌های الکترونیکی این نکته را بیان می‌کنند که مردم فقیرنشین، حداقل در کوتاه‌مدت، همچنان به‌طور غیررسمی با بازیافت زباله‌های الکترونیکی کار خواهند کرد. منافع اقتصادی حاصل از تقاضا برای مواد خام مانند مس بیش‌ازحد انتظار می‌باشد.

جامعه بین‌المللی باید آگاهی‌های مرتبط با فرصت‌های اقتصادی که پردازش الکترونیکی زباله می‌تواند از طریق بازیافت پایدار مواد ارزشمندی مانند مس و فلزات خاکی کمیاب به دست می‌دهند، پیدا کنند. هرگونه تلاش برای ارتباط بخش‌های رسمی و غیررسمی پردازش زباله الکترونیکی امری پیچیده خواهد بود.

آگاهی بخشی سیاست‌گذاران در مورد سیاست‌های موجود که مؤثر هستند امری مهم است (17). زباله الکترونیکی

به‌عنوان آغازی برای شناسایی راهکارهای مداخله‌ای، چارچوب ابتکاری ارائه‌شده StEP، تحت عنوان “بهترین 2-جهان”، رویکردی فلسفی و عملی برای پردازش زباله‌های الکترونیکی در اقتصادهای نوظهور را فراهم می‌کند. در اصل، این رویکرد دستیابی مجدد ضایعات الکترونیکی را در کشورهای کم‌درآمد و با درآمد متوسط را حفظ می‌کند. زباله الکترونیکی

پروژه‌های آزمایشی انجام‌شده در چین و هند پیاده‌سازی موفق این طرح با رویکردهای زیست‌محیطی، ایمنی و اقتصادی (18) را نشان داده است.

درحالی‌که اساس شواهد حمایت از نیاز به پیشگیری قوی است، اقدامات مداخله‌ای و پیشگیرانه مناسب به‌خوبی پیش نمی‌رود. در قدم اول، نیاز به بررسی مداخلات موجود و اثربخشی آن‌ها در حفاظت از سلامت کارگران مرتبط با پردازش زباله‌های الکترونیک و خانواده‌های آن‌ها می‌باشد.

ازآنجاکه محل‌هایی که دفع زباله‌های الکترونیکی می‌تواند در آن‌ها صورت گیرد، با توجه به فرهنگ محلی و شیوه‌های بازیافت متفاوت خواهد بود، بنابراین جانمایی محل دفن بایستی امری فنی باشد. همچنین نوآوری‌هایی که در این زمینه قابل‌اجرا باشند باید متناسب با محیط محلی باشد. زباله الکترونیکی

نیاز به ایجاد سیستمی مبتنی بر دانش جامع در مورد بهترین شیوه‌های فنی وجود دارد که از طریق آن می‌توان محدوده‌ها و رویکردهای مناسب برای موقعیت‌های خود را انتخاب کرد. همچنین نیاز به سیستم‌های پشتیبانی که خدمات استفاده فنی را تسهیل می‌کند دیده می‌شود.

بازیافت کننده‌های غیررسمی اغلب بر سریع‌ترین و ارزان‌ترین روش استخراج ارزشمندترین اجزای مواد زائد الکترونیکی تمرکز می‌کنند و فرایندهای محافظتی یا تجهیزاتی که باعث کاهش سود یا افزایش زمان پردازش می‌شوند، را به‌عنوان فرایندی نامطلوب می‌شمارند (17).

کارگران این مراکز نیازمند راهنمایی، ابزار و اقدامات پیشگیرانه بهداشت حرفه‌ای هستند که آگاهی لازم را در ارتباط با اثرات سمی به دست آورده تا از خود و کودکان در برابر آسیب‌های احتمالی حفاظت کنند. زباله الکترونیکی

علاوه بر اقدامات محافظتی برای کارگران و جوامع آن‌ها، در عملیات مرتبط با زباله‌های الکترونیکی باید به دفع درازمدت قطعات و تجهیزات خطرناکی که نمی‌توانند استفاده مجدد شوند، توجه داشت. این نکته امری ضروری برای حفاظت از محیط‌زیست است.

حل مشکل زباله‌های الکترونیکی نیز ممکن است مستلزم ارائه روش‌های بازسازی مجدد محصولات الکترونیکی برای افزایش چرخه عمر محصول باشد.

مدلی که شرایط محلی را برای تحقیق، پیشگیری، مداخله و راهبردهای درمانی برای کاهش قرار گرفتن در معرض زباله‌های الکترونیکی موردتوجه قرار می‌دهد، را می‌توان در مؤسسات ملی بهداشت ایالات‌متحده، موسسه ملی علوم بهداشت محیط (NIEHS)، برنامه تحقیق و آموزش اساسی سوپرفون ( SRP) مشاهده نمود. زباله الکترونیکی

در SRP، محققان و مهندسان به‌طور مستقیم با متخصصان بهداشت عمومی در جوامع کار می‌کنند تا راهکارهایی را برای بهبود محیط محلی و سلامت افرادی که در آن‌ها زندگی می‌کنند، ابداع نمایند. این مدل به‌عنوان رابطی مؤثر میان محققان و سازمان‌های دولتی را فراهم کرده و با آن‌ها همکاری می‌کند.

همچنین ارتباطات چندجهته، تعاملی و ترجمه اطلاعات ضروری را برای تسهیل درک و کاربرد در رشته‌های مختلف حرفه‌ای را تسهیل می‌کند. زباله الکترونیکی

محققان بین‌المللی، متخصصان بهداشت عمومی و سیاست‌گذاران، راه‌هایی را برای به‌کارگیری راه‌حل‌های قابل‌اتکای مدیریت زباله‌های الکترونیکی مورداستفاده قرار داده‌اند. سازمان بهداشت جهانی با همکاری کارشناسان بین‌المللی، بسته‌ای آموزشی برای ارائه‌دهندگان خدمات بهداشتی به‌منظور بهبود تشخیص، پیشگیری و مدیریت بیماری‌هایی که در مواجهه کودکان با محیط‌زیست رخ می‌دهد را توسعه داد.

این بیماری‌ها می‌تواند اثرات نامطلوبی بر سلامت کودمان به‌واسطه قرار گرفتن در معرض بازیافت زباله الکترونیکی (19)، ایجاد گردد.

طراحی انسان‌محور، یکی دیگر از رویکردهای مشارکتی است که می‌تواند برای ایجاد استراتژی‌هایی که افزایش تمایل مردم برای تغییر را به همراه داشته و راه‌حل‌هایی را که ازلحاظ فنی و سازمانی و مالی امکان‌پذیر و قابل‌اجرا است، مورداستفاده قرار می‌دهد.

این روش‌ها می‌توانند توسط سازمان‌هایی که بررسی و رسیدگی به مسائل زباله‌های الکترونیکی را بر عهده‌دارند (20) اتخاذ شوند. زباله الکترونیکی

 

  • نتیجه

با در نظر گرفتن سلامت محیطی انسان و از طریق همکاری بین‌المللی، می‌توان آگاهی لازم را در مورد آسیب‌هایی که پردازش زباله‌های الکترونیکی برای سلامتی ایجاد می‌کند، افزایش داد. به‌عنوان اولین گام، تهدید زیست‌محیطی برای سلامتی کودکان ناشی از زباله‌های الکترونیکی، موردتوجه مرکز همکاری بهداشت محیط WHO در NIEHS واقع‌شده است.

این تلاش را می‌توان برای تقویت پیشگیری و استراتژی‌های مداخله دانست. به‌طور جداگانه WHO نقش مهمی در شناسایی مداخلات، افزایش آگاهی از خطرات بهداشتی و ارتباط با سیاست‌گذاران بین‌المللی برای حل چالش‌های مرتبط با زباله‌های الکترونیکی دارد.

NIEHS و ارتباط آن با محققان مراکز دانشگاهی، می‌توانند کمک به ایجاد چارچوب تحقیقاتی بین‌المللی درزمینهٔ در کودکانی که در معرض مواد خطرناک مواد زائد الکترونیکی قرارگرفته‌اند می‌کند.

علاوه بر این، هر زمان که ذینفعان بین‌المللی مرتبط با سلامت زیست‌محیطی کودکان شرکت می‌کنند برنامه‌هایی برای افزایش ظرفیت‌سازی، کاهش میزان مواجهه و جلوگیری یا کاهش بار بیماری در میان کودکانی که با زباله‌های الکترونیکی مواجه شده‌اند باید موردتوجه قرار گیرند.

منابع

  1. Lundgren, K. The global impact of e-waste: addressing the challenge. Geneva: International Labour Office, 2012 Available at: http://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/—ed_dialogue/— sector/documents/publication/wcms_196105.pdf.
  2. StEP Initiative. StEP Initiative: What is e-waste? 2014 Available at: http://www.step-initiative.org/index.php/Initiative_WhatIsEwaste. html.
  3. StEP Initiative. The Global E-Waste Monitor 2014. Available at: http://i.unu.edu/media/ias.unu.edu-en/news/7916/Global-Ewaste- Monitor-2014-small.pdf.
  4. Breivik K, Armitage JM, Wania F, Jones KC. Tracking the global generation and exports of e-waste. Do existing estimates add up? Environ Sci Technol 2014;48:8735–43. 5. Grant K, Goldizen F, Sly P, Brune M, Van den Berg M, et al. Health consequences of exposure to e-waste: a systematic review. Lancet Glob Health 2013;1(6):e350–61.
  5. UNEP. Basel Convention on the Control of Transboundary Movements of Hazardous Waste and their Disposal Protocol on Liability and Compensation for Damage Resulting from Transboundary Movements of Hazardous Wastes and their Disposal: Texts and Annexes. United Nations Environment Programme, 2011. Available at: http://www.basel.int/Portals/4/Basel%20 Convention/docs/text/BaselConventionText-e.pdf.
  6. WHO (World Health Organization). Final Conference Report. International Conference on Environmental Threats to the Health of Children: Hazards and Vulnerability, 3–7 March 2002, Bangkok, Thailand: World Health Organization, 2012. Available at: . pdf.
  7. StEP (Solving the E-Waste Problem) Initiative. Annual Report 2011: Five Years of the StEP Initiative. United Nations University/ StEP Initiative, 2011. Available at: http://www.step-initiative. org/tl_files/step/_documents/StEP%20Annual%20Report%20 2011_lowres.pdf.
  8. UNEP (United Nations Environment Programme). Bali Declaration on Waste Management for Human Health and Livelihood. Ninth meeting of the Conference of the Parties to the Basel Conventionon the Control of Transboundary Movements of Hazardous Wastes and their Disposal, 23–27 June 2008, Bali, Indonesia: United Nations Environment Programme, 2008. Available at: http://www.basel.int/Portals/4/Basel%20 Convention/ docs/meetings/cop/cop9/bali-declaration/ BaliDeclaration.pdf.
  9. WHO. Busan Pledge for Action on Children’s Health and Environment. The Third WHO International Conference of Children’s Health and the Environment, 7–10 June 2009, Busan, Republic of Korea: World Health Organization, 2009. Available at: http://www.who.int/ifcs/meetings/3ceh_pledge. pdf.
  10. Alabaster G, Asante KA, Bergman A, Birnbaum L, Brune- Drisse MN, et al. The Geneva Declaration on E-waste and Children’s Health. WHO working meeting on e-waste and child health, 11–12 June 2013, Geneva, Switzerland. 2013. Available at: https://www.qcmri.uq.edu.au/media/1438/Geneva%20Declaration% 20final.pdf.
  11. Sly P. The Pacific Basin Consortium for Environment and Health. Rev Eniron Health 2014;29:1–2.
  12. UNDP (United Nations Development Programme). Human Development Report. New York, NY: Oxford University Press,1994. Available at: http://hdr.undp.org/sites/default/files/ reports/255/hdr_1994_en_complete_nostats.pdf.
  13. Suk WA, Ruchirawat KM, Balakrishnan K, Berger M, Carpenter D, et al. Environmental threats to children’s health in Southeast Asia and the Western Pacific. Environ Health Perspect 2003;111(10):1340–7.
  14. Sly P, Neira M, Collman G, Carpenter D, Landrigan P, et al. Networking to advance progress in children’s environmentalhealth. Lancet Glob Health 2014;2(3):e129–30.
  15. Electronic waste – time to take stock. Lancet 2013;381(9885):2223.
  16. Kuehr R, Magalini F. UNU & WHO Survey on E-waste and its Health Impact on Children. United Nations University, 2013. Available at: http://i.unu.edu/media/unu.edu/news/42599/ UNU-WHO-Survey-on-E-waste-and-its-Health-Impact-on-Children.pdf.
  17. Wang F, Huisman J, Meskers C, Schluep M, Stevels A, et al. The Best-of-2-Worlds philosophy: developing local dismantling and global infrastructure network for sustainable e-waste treatment in emerging economies. Waste Manage 2012;32:2134–46.
  18. WHO. Training package for health care providers. 2013. Available at: http://www.who.int/ceh/capacity/trainpackage/en/.
  19. Heacock M, Kelly CB, Asante KA, Birnbaum LS, Bergman AL, et al. E-waste and harm to vulnerable populations: a growing global problem. Environ Health Perspect 2015 [Epub ahead of Print]. Available at: http://dx.doi.org-10.1289-ehp.1509699.

 

اشتراک:

درباره نویسنده

نظرات بسته اند