بررسی کیفیت آب زیرزمینی دشت شبانکاره میمنداز نظر pH- محمد بهلولی قشقایی؛ فرشاد شاه میرزایی-

0

هدف از این تحقیق ارزيابي قلیائیت آب زير زميني دشت شبانکاره میمند واقع در شهرستان فیروزآباد استان فارس می باشد. از اطلاعات 20 چاه در دشت شبانکاره میمند در طی دوره آماری (85-1383) استفاده گردید.
طبقه بندی های مس،1990؛ ایسمان، 2008؛ سازمان بهداشت جهانی و فائو 1970 برای ارزیابی قلیائیت مورد استفاده قرار گرفت.
نتایج نشان داد که بر اساس طبقه بندی مس،1990 مشخص شد که 86 درصد نمونه ها در دسته پتانسیل متوسط  1 درصد نمونه ها در دسته پتانسیل محدود قرار می گیرند. بر اساس طبقه بندی  ایسمان، 2008 مشخص شد که 38 درصد نمونه ها در طبقه ایده ال و 62 درصد در دسته قابل قبول قرار دارند.
مطابق با استاندارد (WHO ،2004) 19 درصد نمونه ها خارج از حد استاندارد می باشد. بر اساس طبقه بندی فائو 1970 ، 85 درصد نمونه ها در حد استاندارد FAO  می باشد. ایسمان
 کلمات کلیدی: کیفیت شیمیائی، دشت شبانکاره میمند، قلیائیت، روشهای طبقه بندی
مقدمه
برداشت بي رويه از آبهاي زيرزميني در بسياري از نقاط جهان سبب افت منابع آب زيرزميني و پيامدهاي زيست محيطي نامطلوبي مانند كاهش كيفيت آب شده است. با اينكه بسياري از مواد شيميايي به صورت طبيعي در آب وجود دارند اما غلظت هاي بالا باعث آلودگي آب مي شوند(خليل آريا و همکاران،1391).
جوکار و سمیعی(۱۳۹۵) کیفیت آب زیرزمینی دشت دارنجان را از نظرSAR، بررسی کردند. نتایج نشان داد که بر اساس طبقه بندی استاندارد آبیاری، 1964 تمامی نمونه ها در رده مطمئن قرار دارند. بر اساس طبقه بندی مهندسین، 1965 تمامی نمونه ها در دسته بدون مشکل قرار دارند.
بر اساس طبقه بندی ایسمان، 2008 تمامی نمونه ها در دسته ایده آل قرار گرفته اند. بر اساس طبقه بندی وایلکوکس، 1955 همه نمونه ها در طبقه خوب قرار دارند. بر اساس طبقه بندی آزمایشگاه شوری آمریکا، 1954 همه نمونه ها در دسته عالی قرار دارند.
بنابراین با توجه به نتایج حاصله از روش های مختلف، آب زیرزمینی منطقه مورد مطالعه از نظر میزان جذب سدیم در بهترین شرایط قرار دارد. سمیعی و رافعی (۱۳۹۵) کیفیت آب زیرزمینی دشت دارنجان را از نظر سولفات، بررسی  کردند.
ایسمان نتایج نشان داد که براساس طبقه بندی دوسی 1999 ، 85 درصد نمونه ها در طبقه مطلوب و 15 درصد نمونه ها در طبقه ضعیف قرار می گیرند. براساس طبقه بندی ایسمان 2008 مشخص شد که همه نمونه ها در بازه بدون مشکل قرا ردارند. ایسمان
براساس طبقه بندی سازمان بهداشت جهانی همه نمونه ها از حد مجاز استاندارد کمتر می باشند براساس طبقه بندی فائو همه نمونه ها پایین تر از حد استاندارد FAO می باشد و مشکلی ندارد مطابقه با دیاگرام شولر، صد درصد نمونه ها در طبقه 1 قرار دارند و برای شرب مناسب می باشند بنابراین با توجه نتایج حاصله از روشهای مختلف آب زیرزمینی منطقه مورد مطالعه از نظر میزان سولفات در بهترین شرایط قرار دارد. ایسمان
سمیعی و همکاران (1394) روشهای طبقه بندی کیفیت آب زیر زمینی  دشت دارنجان را بر اساس سختی مقایسه کردند. از اطلاعات 14 چاه نمونه برداری در طی دوره آماری (92-1383) استفاده گردید. نتایج نشان داد که بر اساس طبقه بندی فریز و چری 96 درصد نمونه ها در رده سخت و 4 درصد در رده خیلی سخت قرار دارند. ایسمان
بر اساس طبقه بندی  راگوناس 16 درصد نمونه ها در رده سختی متوسط و 84 درصد در رده خیلی سخت قرار دارند. بر اساس طبقه بندی ویلسون و همکاران 9 درصد نمونه ها در رده سخت و 91 درصد در رده خیلی سخت قرار دارند.

ایسمان
بر اساس طبقه بندی یاسومی و همکاران که 96 درصد نمونه ها در رده سخت و 4 درصد در رده خیلی سخت قرار دارند.  بر اساس طبقه بندی بالاکریشنان و همکاران که همه نمونه ها در شرایط مطلوب قرار دارند. بر اساس طبقه بندی ژان 96 درصد نمونه ها در رده سخت و 4 درصد در رده خیلی سخت قرار دارند. ایسمان
بر اساس طبقه بندی گری 75 درصد نمونه ها در رده سختی متوسط و 25 درصد در رده سخت قرار دارند. هدف از این تحقیق ارزيابي قلیائیت آب زير زميني دشت شبانکاره میمند واقع در حوزه آبخیز مند استان فارس، شهرستان فیروزآباد با استفاده از روشهای مختلف طبقه بندی قلیائیت نظیر مس،1990؛ ایسمان، 2008؛ سازمان بهداشت جهانی و فائو 1970 می باشد.
 مواد و  روشها
2-1– منطقه مورد مطالعه
به منظور بررسی کیفیت آبهای زیرزمینی دشت شبانکاره میمند از آمار 20 حلقه چاه نمونه برداری شده از سال 84-1383 تا 85-1384 استفاده شد. شکل (1) موقعیت دشت شبانکاره میمند و چاههای نمونه برداری را در ایرن و استان فارس نشان می دهد.

محل ایستگاههای انتخابی در دشت شبانکاره میمند، شهرستان فیروزآباد-عطران

شکل(1)- محل ایستگاههای انتخابی در دشت شبانکاره میمند، شهرستان فیروزآباد

 
2-2- قلیائیت
بررسي و دنبال كردن ميزان قلياييت، اسيديته و خصوصيات آمفوترها  ( pH محلولها) در همه واكنشهاي شيميايي و بيولوژيك و مخصوصا در تست هاي كنترل كيفيت آب از اهميت ويژه اي برخوردار است. ایسمان
 3نتایج
3-1- بررسی کیفیت از نظر قلیائیت
از طبقه بندی های مس،1990؛ ایسمان، 2008؛ سازمان بهداشت جهانی و فائو 1970 برای بررسی قلیائیت استفاده گردید. ایسمان
 3-1-1- مس[1]،1990
مس در سال 1990 به بررسی کیفی آب از نظر pH پرداخته و این فاکتور را در سه گروه اصلی پتانسیل محدود برای رسوب (کمتر از 7)، پتانسیل متوسط برای رسوب (7-5/8) و پتانسل بالا برای رسوب (بیشتر از 5/8 )قرار دادند.
طبق بررسی های انجام شده بر روی مناطق مختلف دشت مشخص شد که 96 درصد نمونه ها در دسته پتانسیل متوسط  3 درصد نمونه ها در دسته پتانسیل محدود قرار می گیرند (جدول 1).
جدول1- طبقه بندی آب زیر زمینی بر اساس pH(Mass, 1990)

pH توصیف درصد نمونه ها
<7 Limited fouling potential 1
7-8.5 Moderate fouling potential 86
>8.5 Increased fouling potential 13

 3-1-2– ایسمان[2]، 2008
ایسمان در سال 2008 به بررسی کیفی آب از نظر pH پرداخته و این فاکتور را در پنج گروه اصلی قرار داد. طبق بررسی های انجام شده بر روی مناطق مختلف دشت مشخص شد که 96 درصد نمونه ها در طبقه ایده ال و 4 درصد در دسته قابل قبول قرار دارند(جدول 2).
جدول2- طبقه بندی آب زیر زمینی بر اساس pH(Isman, 2008)

pH توصیف درصد نمونه ها
<5 Suspect 0
5-6 Acceptable 0
6-8 Ideal 38
8-9 Acceptable 62
>9 Suspect 0

3-1-3- سازمان بهداشت جهانی[3]
مطابق با استاندارد(WHO ،2004) حد استاندارد برای pH برابر با  5/8-7 می باشد. در منطقه مورد مطالعه، مقدار حداکثر قلیائیت دشت برابر با 8/8، حداقل آن برابر با 85/6 و متوسط آن در دشت برابر با 8  می باشد که 19 درصد نمونه ها خارج از حد استاندارد WHO می باشد. ایسمان
3-1-4- فائو 1970
مطابق با استاندارد(FAO ،1970) حد استاندارد برای pH برابر با 5/8-6 می باشد. در منطقه مورد مطالعه، مقدار حداکثر قلیائیت دشت برابر با 8/8، حداقل آن برابر با 85/6 و متوسط آن در دشت برابر با 8  می باشد که 85 درصد نمونه ها در حد استاندارد FAO  می باشد. ایسمان

  • بحث و نتیجه گیری

با توجه به آنكه تغييرات سطح آب زير زميني محدوديت ها و خطراتي را براي نسل آينده در پي خواهد داشت. لذا مطالعه و تحقيق در مورد اين تغييرات همواره ضروري مي باشد. در این تحقیق 20 چاه نمونه برداری در دشت شبانکاره میمند آبخیز مند استان فارس مورد بررسی قرار گرفت. ایسمان
نتایج نشان داد که بر اساس طبقه بندی مس، 1990 مشخص شد که 86 درصد نمونه ها در دسته پتانسیل متوسط  1 درصد نمونه ها در دسته پتانسیل محدود قرار می گیرند. بر اساس طبقه بندی  ایسمان، 2008 مشخص شد که 38 درصد نمونه ها در طبقه ایده ال و 62 درصد در دسته قابل قبول قرار دارند. ایسمان
مطابق با استاندارد(WHO ،2004) 19 درصد نمونه ها خارج از حد استاندارد می باشد. بر اساس طبقه بندی فائو 1970 ، 85 درصد نمونه ها در حد استاندارد FAO  می باشد. ایسمان

  • منابع
  • خليل آريا، آ.، ت. اسدي، ا. عباسي  و  م. حيدري، 1391.  بررسي افت ساليانه، شوري و قلياييت منابع آب زيرزميني دشت يزد – اردكان در محيط GIS، دومين همايش ملي سلامت، محيط زيست و توسعه پايدار.
  • جوکار، لیلا و مسعود سمیعی، ۱۳۹۵. بررسی کیفیت اب زیرزمینی دشت دارنجان از نظر SAR،یازدهمین همایش ملی علوم و مهندسی آبخیزداری ایران، یاسوج، انجمن آبخیزداری ایران، دانشگاه یاسوج
  • سميعي، م.، م. ميرزائي و س. ارديبهشت، 1394. مقایسه روشهای طبقه بندی کیفیت آب زیر زمینی دشت دارنجان بر اساس سختی، اولین همایش ملی کیفیت منابع آب و توسعه پایدار، اراک
  • سمیعی، مسعود و سلمان رافعی، ۱۳۹۵، بررسی کیفیت آب زیرزمینی دشت دارنجان از نظر سولفات،دومین کنگره بین المللی علوم زمین و توسعه شهری، تبریز، شرکت کیان طرح دانش، پژوهشکده جهاد دانشگاهی واحد استان آذربایجان شرقی
  • Foppen, J. W. A., (2002). “ Impact of high – strength wastewater infiltration on groundwater supply the case of sanna”. Yemen. International institute for infrastructural, Hydraulic and environmental engineering (IHE) the Netherlands., 10 June. Vol:263. Issue: 1-4, 198-216.
  • Jain C. K., Bandyopadhyay A. and Bhadra A., 2009. Hydrochemical appraisal of groundwater and its suitability in the intensive agricultural area of Muzaffarnagar district, Uttar Pradesh, India. Environ Geol., 56, pp 901912.
  • Hakim M.A., Juraimi A.S., Begum M., Hasanuzzaman M., Uddin M.K.and Islam M.M., 2009. Suitability evaluation of groundwater for irrigation, drinking and industrial purposes. American Journal of Environmental Sciences, 5(3), pp 413419.
  • Mitra B.K., Sasaki C., Enari K. and Matsuyama N., 2007. Suitability assessment of shallow groundwater for irrigation in Sand Dune area of Northwest Honshu Island, Japan. International Journal of Agricultural Research, 2(6), pp 518527.
  • Nagarajan R., Rajmohan N., Mahendran U. and Senthamilkumar S., 2010. Evaluation of groundwater quality and its suitability for drinking and agricultural use in Thanjavur city, Tamil Nadu, India. Environ Monit Assess., 171, pp 289308.

1-  Mass
[2] Isman
[3] -World Health Organization

اشتراک:

درباره نویسنده

نظرات بسته اند